Angiografia oka – na czym polega badanie i w jakich przypadkach się je wykonuje

Angiografia oka to obrazowe badanie naczyń siatkówki i naczyniówki wykonywane po dożylnym podaniu barwnika. Pozwala wykryć przecieki, niedokrwienie oraz nieprawidłowy wzrost naczyń, co ma znaczenie w diagnostyce AMD i retinopatii cukrzycowej. Poniżej wyjaśniamy, jak przebiega procedura, kiedy jest zalecana, jak się przygotować i czego się spodziewać po badaniu.

Przeczytaj również: Rola wsparcia psychologicznego w terapii dysplazji włóknistej czaszki

Na czym polega angiografia oka?

Angiografia fluoresceinowa to inwazyjna metoda obrazowania krążenia w siatkówce i naczyniówce. W trakcie badania personel podaje dożylnie fluoresceinę sodową, a następnie wykonuje serię zdjęć dna oka specjalistyczną kamerą. Rejestrowane są kolejne fazy przepływu barwnika, co umożliwia ocenę drożności, lokalizację przecieków oraz obszarów niedokrwienia.

Przeczytaj również: Rola lekarza rodzinnego w zapobieganiu chorobom zakaźnym u dzieci

Procedura trwa zwykle od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Aparat wykonuje zdjęcia w krótkich odstępach czasu – od momentu pojawienia się kontrastu w naczyniach aż do jego wypłukania. Dzięki temu lekarz otrzymuje dynamiczny zapis krążenia w obrębie siatkówki.

Przeczytaj również: Porównanie różnych metod wybielania zębów dostępnych na Bielanach

Badanie wykonuje się w warunkach ambulatoryjnych. Po krótkim wywiadzie i ocenie wskazań, źrenice zostają farmakologicznie rozszerzone, co poprawia jakość obrazów i ułatwia ocenę drobnych struktur naczyniowych.

Wskazania do wykonania angiografii fluoresceinowej

Główne wskazania obejmują choroby, w których dochodzi do uszkodzenia lub nieprawidłowości naczyń siatkówki. W praktyce klinicznej badanie zleca się, gdy potrzebna jest precyzyjna ocena unaczynienia i aktywności zmian.

• Degeneracja plamki związana z wiekiem (AMD) – identyfikacja przecieków i obszarów neowaskularyzacji.
• Retinopatia cukrzycowa – ocena niedokrwienia, mikroaneuryzmatów, przecieków oraz ognisk obrzęku.
• Choroby naczyniowe siatkówki – zakrzepy, zatory, zapalenia naczyń, wrodzone anomalie.
• Zmiany guzowate i zapalne – różnicowanie zmian barwnikowych, ognisk zapalnych i nowotworowych.
• Monitorowanie leczenia – dokumentacja przebiegu terapii i kwalifikacja do zabiegów laserowych lub iniekcji doszklistkowych.

W tych sytuacjach angiografia oka dostarcza danych, których nie widać w standardowym badaniu dna oka – pozwala zobrazować czynnościowe zaburzenia przepływu i wykryć nawet drobne przecieki.

Przygotowanie do badania: co warto wiedzieć

Przed wykonaniem angiografii przeprowadzany jest wywiad medyczny, który obejmuje m.in. informacje o chorobach przewlekłych, uczuleniach, przyjmowanych lekach oraz wcześniejszych reakcjach na kontrasty. Następnie podaje się krople rozszerzające źrenice – po ich zastosowaniu ostrość widzenia do bliży może być przejściowo gorsza, a światło odbierane jako intensywniejsze.

W dniu badania warto zaplanować dojazd bez prowadzenia pojazdu. Zaleca się zabranie okularów przeciwsłonecznych – zwiększona wrażliwość na światło może utrzymywać się kilka godzin. Nie ma konieczności pozostawania na czczo, o ile personel nie zaleci inaczej. Po badaniu dobrze jest pić więcej płynów, aby przyspieszyć wydalanie barwnika z organizmu.

Przebieg krok po kroku

Po rejestracji i wstępnej ocenie personel zakłada wenflon. Następnie wykonywane są zdjęcia wyjściowe dna oka. W chwili podania fluoresceiny rozpoczyna się szybka sekwencja zdjęć – początkowo w fazie tętniczej, potem żylnej i późnej. Aparat rejestruje obrazy w świetle odpowiednim do wzbudzenia fluorescencji barwnika.

Pacjent siedzi przed kamerą z podparciem brody i czoła. Ważne jest utrzymanie stabilnej pozycji i patrzenie na punkt fiksacyjny. Personel informuje o kolejnych etapach, a w razie dyskomfortu można przerwać badanie i zgłosić dolegliwości.

Po zakończeniu rejestrowania obrazów wenflon jest usuwany, a pacjent otrzymuje wskazówki dotyczące postępowania po badaniu. Dokumentacja zdjęciowa trafia do opisu, który uwzględnia m.in. obecność przecieków, obszary niedokrwienia, anomalia przebiegu naczyń i cechy aktywności zmian.

Bezpieczeństwo, możliwe odczucia i działania niepożądane

Angiografia fluoresceinowa jest badaniem powszechnie stosowanym i uznawanym za bezpieczne, jednak wiąże się z podaniem kontrastu. Najczęściej obserwuje się łagodne, przejściowe objawy: zażółcenie skóry i pomarańczowe zabarwienie moczu przez 24–48 godzin. Może wystąpić krótkotrwałe nudności lub uczucie ciepła w trakcie podania barwnika.

W przypadku niepokojących objawów (np. duszność, wysypka, ból w klatce piersiowej) należy niezwłocznie poinformować personel. Osoby z chorobami nerek, wątroby lub z wywiadem alergicznym powinny przekazać te informacje przed badaniem – ułatwia to właściwą ocenę ryzyka.

Co pokazuje angiografia i jak wykorzystuje się wyniki

Obrazy uzyskane podczas badania pozwalają na szczegółową ocenę krążenia w siatkówce. Lekarz analizuje drożność naczyń, obszary niedokrwienia, ogniska przecieków oraz cechy neowaskularyzacji. Dzięki temu możliwe jest różnicowanie typów zmian w AMD, ocena nasilenia retinopatii cukrzycowej oraz identyfikacja miejsc ryzyka uszkodzenia plamki.

Wyniki angiografii wspierają decyzje dotyczące dalszego postępowania, w tym kwalifikację do wybranych procedur oraz monitorowanie efektów leczenia w czasie. Porównywanie serii badań pomaga ocenić dynamikę zmian i stabilność obrazu naczyniowego.

Po badaniu: praktyczne zalecenia

• Pij więcej płynów w pierwszej dobie, co sprzyja szybszemu wydaleniu barwnika.
• Chroń oczy przed ostrym światłem – noś okulary przeciwsłoneczne do ustąpienia rozszerzenia źrenic.
• Unikaj prowadzenia pojazdów do czasu powrotu prawidłowej ostrości widzenia do bliży.
• Jeśli pojawią się dolegliwości inne niż opisane jako typowe i przemijające, skontaktuj się z personelem medycznym.

Najważniejsze informacje w skrócie

Angiografia fluoresceinowa to standard w ocenie naczyń siatkówki, pomocny zwłaszcza w AMD, retinopatii cukrzycowej i chorobach naczyniowych. Badanie polega na dożylnym podaniu fluoresceiny i wykonaniu serii zdjęć dna oka. Wymaga rozszerzenia źrenic i krótkiego przygotowania. Zwykle towarzyszą mu przemijające objawy, takie jak zażółcenie skóry i pomarańczowy mocz. Wyniki są podstawą do planowania i monitorowania dalszego postępowania okulistycznego.

Dodatkowe informacje znajdziesz tutaj: Angiografia oka.